Hövzə Xəbər Agentliyinin verdiyi məlumata görə, Ayətullah Cəfər Sübhani Qum şəhərində yerləşən İmam Sadiq (ə) İnstitutunun konfrans zalında keçirilən tədris ilinin başlanması mərasimində elmin mövqeyinə toxunaraq bildirib: Uca Allah iman və elm əhli üçün xüsusi dərəcə və mərtəbələr müəyyən etmişdir və dini baxımdan elm insanın ucalmasına və kamilləşməsinə səbəb olur.
Ətraflı baxın:
Fotolar | İmam Sadiq (ə) İnstitutunda tədris ilinin başlanması ilə bağlı toplantı
O, əlavə edib: Elm anlayışı geniş məna daşıyır və həqiqətən bəşəriyyət üçün faydalı olan hər bir elm bu çərçivəyə daxil ola bilər. Tibb, kimya, fizika, botanika və insanlara xidmət edən, bəşəriyyətin problemlərinin həllinə kömək edən digər elmlər dəyər və xüsusi mövqeyə malikdir.
Hər bir elmin dəyəri onun mövzusunun dəyərindən asılıdır
Ayətullah Cəfər Sübhani daha sonra hər bir elmin etibar və dəyərinin onun mövzusundan asılı olduğunu vurğulayaraq bildirib: Bir elmin mövzusu nə qədər çox şərəf və kəramətə malik olarsa, həmin elm də bir o qədər yüksək dərəcəyə sahib olar. Kimyaçı maddələrin xassələri haqqında, botanik isə bitkilər haqqında araşdırma aparır. Lakin bəzi elmlərin məhdud və xüsusi mövzusu yoxdur, əksinə, bütün varlığı öz tədqiqat mövzusu kimi nəzərdən keçirirlər.
Ayətullah üzma Sübhani varlığın əsli və mövcudluq haqqında bəhs edən, vacib və mümkün varlığı araşdıran elmin daha yüksək şərəfə malik olduğunu bildirərək əlavə edib: Çünki onun mövzusu daha genişdir. O bildirib ki, kəlam elmi və ilahi fəlsəfə də məhz bu baxımdan xüsusi mövqeyə malikdir. Çünki onların mövzusu Allah-Taalanı, ilahi sifətləri, varlığı və varlıq mərtəbələrini, eləcə də etiqadla bağlı fundamental məsələləri tanımaqdır.
Kəlam elmi — «Fiqhi-əkbər»
Ayətullah Cəfər Sübhani kəlam elmi haqqında «fiqhi-əkbər» ifadəsinin işlədilməsinə toxunaraq bildirib: Məhz bu baxımdan kəlam elmini «fiqhi-əkbər» adlandırmışlar. Çünki bu elm, əslində, dini maarifin böyük bir hissəsinin təməlini təşkil edir. Necə ki, möhkəm təməl olmadan bina dayanıqlı qala bilməz, dini maarif də möhkəm etiqadi əsaslara ehtiyac duyur. Buna görə də bu sahədə təhsil alanlar həmin elmin qədrini bilməlidirlər.
Ayətullah Sübhani qeyd edib: Siz tələbələr kəlam məsələləri ilə yanaşı, fiqh, üsul və ədəbiyyat elmlərini də öyrənirsiniz və bunların hər biri öz yerində dəyərlidir. Siz elmi məşğuliyyəti çox ciddi qəbul etməlisiniz.
Quran maarifini anlamaq üçün kəlam və fəlsəfə əsaslarını öyrənmək lazımdır
O, kəlam və fəlsəfə elmlərinin dəqiq şəkildə öyrənilməsinin zəruriliyini vurğulayaraq bildirib: Əgər şiə məktəbində fəlsəfi məsələlərlə də əlaqəli olan kəlam elmi düzgün şəkildə öyrənilməsə, bəzi hallarda Quran maarifini anlamaq da çətin olacaq.
Həzrət Ayətullah Sübhani əlavə edib: Qurani-Kərimdə Allah-Taalanın insanla birlikdə olması və ona yaxınlığı haqqında ayələr vardır. Halbuki etiqad məsələlərində Allah-Taalanın cisim olmadığını və məkan, cəhət və zamanda yerləşmədiyini sübut edirik.
Həzrət Ayətullah Sübhani davam edərək bildirib: Burada belə bir sual ortaya çıxır ki, bu anlayışları Allah-Taalaya münasibətdə necə başa düşmək lazımdır? Bu məsələlərin dəqiq cavabı kəlam və fəlsəfi məsələlər çərçivəsində araşdırıla bilər. Buna görə də Quran maarifini dərindən anlamaq istəyən şəxs kəlam və fəlsəfi məsələləri də düzgün şəkildə mənimsəməlidir.
Ateizmlə mübarizə kəlam və fəlsəfə elmlərini tələb edir
Həzrət Ayətullah Sübhani etiqad elmlərinin gücləndirilməsinin zəruriliyini vurğulayaraq bildirib: Etiqad və ilahiyyat əsaslarına qarşı hücumların başa çatdığını düşünməməliyik. Bu şübhələr hələ də mövcuddur və bəzən yenidən meydana çıxır və özünü göstərir. Əgər ateist və etiqadla bağlı şübhələr ilə mübarizə aparmaq istəyiriksə, bunun əsas açarlarından biri məhz kəlam elmi və ilahi fəlsəfə məsələləridir.
Ayətullah Cəfər Sübhani qeyd edib ki, həm Quran maarifini düzgün anlamaq, həm də etiqad ilə bağlı şübhələrə cavab vermək və ateizmlə elmi mübarizə aparmaq üçün kəlam elmini və ilahi fəlsəfə məsələlərini dəqiq şəkildə öyrənmək lazımdır. Bu elmin qədrini bilin və bu sahənin müəllimlərinə təşəkkür edin. Dərslərdə müntəzəm iştirak edin, dərslərinizi davamlı şəkildə oxuyun və bu elmi yolu daha yüksək mərhələlərə qədər davam etdirin.
İmam Sadiqin (ə) əqidəni müdafiə etmək üçün elmi kadrların yetişdirilməsi sahəsində yolu
Həzrət Ayətullah Sübhani İmam Sadiqin (ə) etiqad məsələləri üzrə ixtisaslaşmış tələbələr yetişdirməsi istiqamətindəki fəaliyyətinə toxunaraq bildirib: İmam Sadiq (ə) müxtəlif düşüncə və etiqad cərəyanlarına qarşı mübarizə aparmaq məqsədilə İslamın əsaslarını müdafiə edə biləcək tələbələr yetişdirmişdi. «Əl-Kafi» kitabında qeyd olunur ki, Misirdən bir nəfər İmam Sadiqin (ə) yanına gələrək həzrətin tələbələri ilə münazirə (fikir mübadiləsi) etmək istədiyini bildirib. İmam da səhabələrindən birinə tapşırıb ki, elmi müzakirələrdə bacarıqlı olan şəxsləri müəyyən etsin və həmin şəxslə söhbət və münazirə aparsınlar. Hişam ibn Həkəm və İmam Sadiqin (ə) digər tələbələri bu sahədə yetişdirilmişdilər və elmi münazirələrdə İslamın etiqadi əsaslarını müdafiə edirdilər. Bu hadisə Əhli-beyt (ə) üçün ağır və çətin bir dövrdə baş vermişdi. Lakin İmam Sadiq (ə) İslam prinsiplərinin elmi əsaslarla müdafiəsi üçün qüvvələrin bir qisminin xüsusi olaraq yetişdirilməsinə böyük əhəmiyyət verirdi.
Şübhələrə cavab vermək üçün mütəxəssislərin yetişdirilməsinin zəruriliyi
Həzrət Ayətullah Sübhani insan və Allah arasındakı münasibətlə bağlı tarix boyu irəli sürülmüş bəzi şübhələrə toxunaraq əlavə edib: Müxtəlif dövrlərdə elə baxışlar irəli sürülüb ki, həmin baxışlara əsasən insan yaradılışının başlanğıcında Allaha ehtiyac duyur, lakin yaradıldıqdan sonra əməli baxımdan özünü müstəqil hesab edir. Bu məsələlərdən birində İmam Sadiq (ə) Quran dəlillərindən istifadə etməklə belə bir baxışın yanlışlığını aydın şəkildə ortaya qoyub.
Ayətullah Cəfər Sübhani sözlərinə davam edərək bildirib: İbadət və dua zamanı insan daim Allaha olan ehtiyacını və ondan yardım dilədiyini ifadə edir. Məhz bu məsələ göstərir ki, insanın Allaha ehtiyacı yalnız yaradılışın əsası ilə məhdudlaşmır. Bu nümunələr göstərir ki, etiqadi əsasları müdafiə etmək üçün şübhələrə dəlil və məntiq əsasında cavab verə biləcək insanların yetişdirilməsi zəruridir.
Bu gün də düşüncə və etiqad sahəsində hücumlar mövcuddur
Həzrət Ayətullah Sübhani xatırladıb: Bu gün də dini əsaslara qarşı hücumlar başa çatmayıb. Həm kəlam və etiqad məsələlərində şübhələr mövcuddur, həm də dini hökmlər, dini ədəb-ərkan və maariflə bağlı suallar və şübhələr irəli sürülür.
O, vurğulayıb: Elmi hövzələr müxtəlif elmi ixtisaslar üzrə meydana daxil olmalı və bu məsələlərə cavab verməlidirlər. Yeni şübhələr qarşısında xüsusi elmi biliyə və möhkəm dəlillərə malik olmadan cavab vermək mümkün deyil.
Elm müdafiə vasitəsi, alim isə hövzənin izzət mənbəyidir
Ayətullah Cəfər Sübhani İmam Həsən Əskərinin (ə) alimin mövqeyi haqqında buyurduğu bir rəvayətə toxunaraq bildirib: Mərhum Təbərsinin «Əl-İhticac» kitabında nəql olunur ki, İmam Həsən Əskərinin (ə) ailəsindən və yaxınlarından olmayan bir şəxs həzrətin hüzurunda olduğu zaman imam onu xüsusi ehtiramla qarşılayıb. Həzrətin bəzi yaxınları bu davranışa etiraz ediblər. Lakin İmam Həsən Əskəri (ə) cavabında həmin şəxsin elmi məqamına və dini müdafiə etməsinə diqqət çəkib, onun elminin dəyərini xatırladıb. Bu rəvayət göstərir ki, elm və dini müdafiə edən alimin hansı məqam və dəyərə malik olduğu böyük əhəmiyyət daşıyır.
Qum Elmi hövzəsi dinin və cəmiyyətin əxlaq dəyərlərinin qorunması üçün qiymətli irsdir
O, çıxışının digər hissəsində Qum Elmi hövzəsinin tarixinə toxunaraq bildirib: Qum Elmi hövzəsinin təsis edilməsindən təxminən 105 il ötür və bu hövzə həmin müddət ərzində cəmiyyət üçün çoxsaylı əsərlər və bərəkətlər bəxş edib.
Həzrət Ayətullah Sübhani əlavə edib: İranda mövcud olan dini və elmi fəallıq böyük ölçüdə Qum Elmi hövzəsinin fəaliyyətinin nəticəsidir. Bu hövzə müxtəlif dövrlərdə din xadimləri və alimlərdən ibarət qruplar yetişdirib və onlar insanların dinini, əxlaqını və dini ədəb-ərkanını qoruyub möhkəmləndirməyə nail olublar. Qum Elmi hövzəsinin qədrini və dəyərini bilməli, bütün gücümüzlə işgüzar və düşünən insanlar olmalıyıq.
Elmi yolu ciddi qəbul edin
Ayətullah Cəfər Sübhani çıxışının sonunda İmam Sadiq (ə) İnstitutunun tələbə və tədqiqatçılarına tövsiyə edib ki, elmi yolu ciddi qəbul etsinlər, dərslərdə nizamlı və müntəzəm şəkildə iştirak etsinlər və təhsillərini son mərhələlərədək davam etdirsinlər. İnşallah, bu səylər yaxşı nəticələr verəcəkdir.
Dini təhsil almış tələbələrin əmmamə qoyma mərasimi
Mərasimin sonunda həzrət Ayətullah Sübhani tərəfindən İmam Sadiq (ə) İnstitutunun bir qrup tədqiqatçısına əmmamə qoyulması mərasimi həyata keçirilib.
Xəbərin sonu
Rəyiniz